Diş hekimi korkusu, küçük yaş, yoğun kaygı, özel gereksinimler veya yapılacak işlemin uzun ve kapsamlı olması bazı hastalarda rutin diş tedavisini güçleştirebilir. Böyle durumlarda sedasyon veya genel anestezi altında diş tedavisi gündeme gelebilir.
Özellikle çocukları için tedavi planlanan ailelerin en sık sorduğu sorulardan biri ise şudur:
“Genel anestezi ile diş tedavisi tehlikeli midir?”
Genel anestezi tamamen risksiz bir işlem değildir. Ancak uygun hastanın seçilmesi, işlem öncesinde ayrıntılı değerlendirme yapılması, anestezinin bu konuda eğitimli ekip tarafından uygulanması ve hastanın solunum, dolaşım ve diğer yaşamsal fonksiyonlarının uygun şekilde takip edilmesi risklerin azaltılmasında büyük önem taşır.
Genel anestezi ve sedasyon altında diş tedavisi sırasında hasta takibi
Genel Anestezi ile Diş Tedavisi Nedir?
Genel anestezi, kullanılan ilaçlarla hastanın geçici olarak bilincinin tamamen kapatıldığı kontrollü bir anestezi yöntemidir.
Genel anestezi sırasında hasta çevresinin farkında değildir ve tedaviyi hatırlamaz. Sedasyondan farklı olarak genel anestezi çok daha derin bir bilinç kaybı oluşturur.
Genel anestezi sırasında solunum ve dolaşım başta olmak üzere yaşamsal fonksiyonların yakından takip edilmesi gerekir. Bu nedenle genel anestezi uygulanacak ortamın, ekibin ve ekipmanın gerekli güvenlik şartlarını karşılaması önemlidir.
Genel Anestezi ile Sedasyon Aynı Şey midir?
Hayır.
Hastalar günlük kullanımda her iki yöntem için de sıklıkla “uyutarak diş tedavisi” ifadesini kullansa da sedasyon ve genel anestezi farklı uygulamalardır.
Sedasyonda hastanın kaygısı azaltılır ve kişi rahatlatılır. Sedasyonun derinliğine bağlı olarak hasta uyanık olabilir, sözel komutlara cevap verebilir veya daha derin bir uyku haline geçebilir.
Genel anestezide ise hasta tamamen bilinçsizdir.
Ayrıca sedasyonun temel amacı çoğunlukla korku, kaygı ve rahatsızlığı azaltmaktır. Sedasyon tek başına her zaman ağrı kontrolü sağlamaz; bu nedenle birçok dental uygulamada lokal anestezi de kullanılabilir. ADA da sedatif ilaçların korku ve kaygıyı azaltabildiğini ancak ağrı kontrolü için sıklıkla lokal anestezi gerektiğini belirtmektedir.
Genel Anestezi ile Diş Tedavisi Tehlikeli midir?
Genel anestezinin diğer tüm tıbbi uygulamalar gibi bazı riskleri bulunmaktadır. Dolayısıyla “hiçbir riski yoktur” demek doğru değildir.
Ancak genel anestezi kararı yalnızca hastanın korkusuna bakılarak verilmez. Hastanın:
- yaşı,
- kilosu,
- genel sağlık durumu,
- kullandığı ilaçlar,
- bilinen hastalıkları,
- alerji öyküsü,
- solunum yolu özellikleri,
- daha önce geçirdiği anesteziler,
- yapılacak dental tedavinin kapsamı
değerlendirilir.
Çocuklarda sedasyon güvenliği konusunda güncel AAPD rehberleri de işlem öncesinde ayrıntılı tıbbi değerlendirme, uygun açlık süresi, hava yolunun değerlendirilmesi, gerekli ekipmanın hazır bulunması, eğitimli personel tarafından fizyolojik takip ve hastanın yeterli şekilde iyileşmeden taburcu edilmemesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Genel Anesteziden Sonra Görülebilecek Durumlar Nelerdir?
Anestezi sonrasında bazı hastalarda geçici olarak:
- uyku hali,
- sersemlik,
- mide bulantısı,
- halsizlik,
- baş dönmesi,
- boğazda rahatsızlık,
- huzursuzluk
gibi belirtiler görülebilir.
Bunların görülme olasılığı kullanılan anestezi yöntemi, işlem süresi, hastanın yaşı ve kişisel özelliklerine göre değişebilir.
Diş Tedavisinde Genel Anestezi Kimlere Yapılabilir?
Her diş tedavisinde genel anestezi gerekmez.
Özellikle rutin diş tedavisini tolere edebilen, iletişim kurulabilen ve sınırlı sayıda işlem ihtiyacı bulunan hastalarda çoğunlukla lokal anestezi ve davranış yönlendirme yöntemleri yeterli olabilir.
Ancak bazı hasta gruplarında genel anestezi düşünülebilir.
1. Küçük Yaştaki Çocuklar
Özellikle çok sayıda dişinde tedavi ihtiyacı bulunan ve yaş nedeniyle uzun süre dental koltukta kooperasyon sağlayamayan çocuklarda genel anestezi değerlendirilebilir.
2. İleri Derecede Diş Hekimi Korkusu Olan Hastalar
Bazı kişilerde diş hekimi korkusu yalnızca hafif bir gerginlik şeklinde değildir.
Tedavi sırasında yoğun panik, kontrol edilemeyen hareketler veya tedaviye devam edememe görülebilir.
Bu hastalarda öncelikle iletişim, davranış yönlendirme yöntemleri ve daha hafif sedasyon seçenekleri değerlendirilebilir. Gerektiğinde daha ileri anestezi yöntemleri planlanabilir.
3. Özel Gereksinimi Bulunan Hastalar
Fiziksel, gelişimsel veya iletişimi etkileyen bazı durumlarda kişinin uzun süre hareketsiz kalması veya dental işlemlere uyum sağlaması mümkün olmayabilir.
Bu durumda hem hastanın hem de sağlık ekibinin güvenliği açısından sedasyon veya genel anestezi seçenekleri değerlendirilebilir.
4. Çok Sayıda Dental İşlem Gereken Hastalar
Birden fazla çürük, kanal tedavisi, diş çekimi veya farklı dental işlemin aynı süreç içinde yapılmasının planlandığı hastalarda da anestezi seçenekleri gündeme gelebilir.
5. Uzun veya Kapsamlı Cerrahi İşlemler
Bazı ağız ve çene cerrahisi işlemlerinde tedavinin kapsamına göre daha derin sedasyon veya genel anestezi gerekebilir.
Sedasyon Nedir?
Sedasyon, çeşitli ilaçlar yardımıyla hastanın korkusunun ve kaygısının azaltıldığı kontrollü bir rahatlama durumudur.
Sedasyonun seviyesi uygulanan yönteme göre değişebilir.
Genel olarak:
Minimal Sedasyon
Hasta uyanıktır ve normal şekilde iletişim kurabilir ancak daha sakin ve rahattır.
Orta Düzey Sedasyon
Hasta oldukça gevşemiştir ancak genellikle sözel uyarılara cevap vermeye devam eder.
Derin Sedasyon
Hastanın bilinç seviyesi belirgin şekilde azalır. Hastanın çok daha yakın takip edilmesi gerekir.
Sedasyonun düzeyi arttıkça solunum ve diğer yaşamsal fonksiyonların takip gereksinimi de artar.
Diş Tedavisinde Sedasyon Neden Gereklidir?
Sedasyonun önemli kullanım amaçlarından biri hastanın dental tedaviyi daha rahat ve güvenli şekilde tamamlayabilmesini sağlamaktır.
Özellikle çocuklarda ve yoğun dental kaygısı bulunan yetişkinlerde tedavinin başarısını artırabilir.
Sedasyon Diş Hekimi Korkusunu Azaltabilir
Diş tedavisinden çok korkan kişilerde ağrıdan ziyade:
- iğne korkusu,
- cihaz sesleri,
- öğürme refleksi,
- kontrolü kaybetme hissi,
- geçmişte yaşanan olumsuz dental deneyimler
tedaviyi güçleştirebilir.
Sedasyon hastanın rahatlamasına yardımcı olabilir.
İstemsiz Hareketleri Azaltabilir
Diş tedavisinde küçük ve hassas alanlarda çalışıldığı için hastanın uzun süre hareketsiz kalması gerekebilir.
Özellikle uzun tedavilerde sedasyon hem hastanın konforunu hem de tedavinin uygulanabilirliğini artırabilir.
Öğürme Refleksi Fazla Olan Hastalarda Kullanılabilir
Bazı hastalarda ağız içinde yapılan en küçük işlem dahi yoğun öğürme refleksine neden olabilir.
Bu durum ölçü alma, restoratif tedavi veya cerrahi girişimler gibi işlemleri güçleştirebilir. Uygun vakalarda sedasyon düşünülebilir.
Sedasyon Ne Kadar Sürer?
Bu sorunun tek bir cevabı yoktur.
Sedasyon süresi yapılacak dental işlemin türüne, hastaya ve kullanılan sedasyon yöntemine göre değişir.
Örneğin kısa bir cerrahi işlem için gereken sedasyon süresi ile birden fazla dişin tedavi edildiği kapsamlı bir işlem için gereken süre aynı değildir.
Tedavi sona erdikten sonra da hasta hemen klinikten ayrılamayabilir.
Sedasyon veya genel anestezi sonrasında:
- bilinç seviyesi,
- solunum,
- oksijenlenme,
- dolaşım,
- genel durum
değerlendirildikten sonra taburculuğa karar verilir. Güncel ADA kılavuzu da taburculuk öncesinde bilinç, oksijenlenme, ventilasyon ve dolaşımın yeterli olduğunun değerlendirilmesini önermektedir.
Diş tedavisinde sedasyon sırasında hastanın yaşamsal bulgularının takip edilmesi
Sedasyon Sonrasında Hasta Hemen Normal Hayatına Dönebilir mi?
Bu durum kullanılan yönteme göre değişir.
Özellikle intravenöz veya daha derin sedasyon uygulamalarından sonra hastanın bir süre gözlem altında tutulması gerekebilir.
Hastanın araç kullanması, yalnız kalması veya önemli kararlar vermesi konusunda işlem sonrası verilen talimatlara uyulmalıdır.
Çocuk hastalarda da ebeveynlerin taburculuk sonrası verilen beslenme, aktivite ve gözlem önerilerini dikkatle takip etmeleri önemlidir.
Genel Anestezi Öncesinde Nelere Dikkat Edilir?
Anestezi öncesinde hastanın tıbbi geçmişinin doğru şekilde değerlendirilmesi son derece önemlidir.
Doktora mutlaka:
- kullanılan ilaçlar,
- bilinen kronik hastalıklar,
- geçirilmiş ameliyatlar,
- daha önce yaşanan anestezi problemleri,
- ilaç ve besin alerjileri,
- solunum yolu hastalıkları
hakkında bilgi verilmelidir.
İşlem öncesinde yemek ve sıvı tüketiminin ne zaman kesileceği de anestezi ekibinin talimatlarına göre uygulanmalıdır.
Sedasyon ve genel anestezi için açlık kuralları işlemin ve hastanın özelliklerine göre değişebileceğinden internetten bulunan genel süreler yerine hastaya özel verilen talimatlar esas alınmalıdır.
Çocuklarda Genel Anestezi ile Diş Tedavisi Güvenli midir?
Ailelerin en çok endişelendiği konulardan biri budur.
Çocuklarda genel anestezi kararı otomatik olarak verilmez. Tedavi ihtiyacı ve genel anestezinin sağlayacağı yarar ile olası riskler birlikte değerlendirilir.
AAPD’ye göre karar verilirken çocuğun:
- yaşı,
- medikal durumu,
- tedavi ihtiyacı,
- davranış ve kooperasyon düzeyi,
- alternatif tedavi yöntemleri,
- işlemi ertelemenin olası sonuçları
birlikte değerlendirilmelidir.
Örneğin kooperasyon sağlamayan küçük bir çocukta çok sayıda ağrılı veya enfekte diş bulunuyorsa tedaviyi uzun süre ertelemek de her zaman risksiz değildir.
Dolayısıyla değerlendirme yalnızca “anestezinin riski var mı?” sorusuyla sınırlı kalmamalı; tedavinin yapılmamasının oluşturabileceği sorunlar da göz önünde bulundurulmalıdır.
Genel Anestezi mi Sedasyon mu Daha Uygundur?
Bunun cevabı hastadan hastaya değişir.
Bazı hastalarda yalnızca lokal anestezi yeterli olabilirken, bazı hastalarda minimal veya orta sedasyon yeterli olabilir. Bazı durumlarda ise genel anestezi daha uygun bir seçenek olarak değerlendirilebilir.
Karar verirken amaç gereğinden daha fazla anestezi uygulamak değil, gerekli dental tedavinin mümkün olan en uygun ve güvenli koşullarda yapılmasını sağlamaktır.
Bu nedenle seçim;
diş hekimi + gerektiğinde anestezi uzmanı + hasta/ebeveyn
ile birlikte yapılan değerlendirme sonucunda belirlenmelidir.
Ankara Çayyolu ve Yaşamkent’te Diş Tedavisi – WindDent
Diş tedavisi sırasında yoğun korku yaşıyorsanız veya çocuğunuz dental tedaviye uyum sağlamakta zorlanıyorsa öncelikle kapsamlı bir diş hekimi muayenesi yapılması gerekir.
WindDent Diş Kliniği Çayyolu ve Yaşamkent’te, hastanın yaşı, tedavi ihtiyacı ve dental kaygı düzeyi değerlendirilerek uygun tedavi yaklaşımının belirlenmesi amaçlanmaktadır.
Sedasyon veya genel anestezi gereksinimi düşünülen hastalarda ise uygulamanın uygunluğu ve gerekli koşullar hasta özelinde değerlendirilmelidir.
WindDent Diş Kliniği pazar günleri de açıktır.
Özellikle hafta içi yoğun çalışan hastalar ve çocuklarıyla hafta sonu muayeneye gelmek isteyen aileler için Ankara Çayyolu ve Yaşamkent’te pazar günü diş hekimi randevusu oluşturulabilir.
Ankara Çayyolu Yaşamkent WindDent çocuk diş hekimi muayenesi
Sık Sorulan Sorular
Genel anestezi ile diş tedavisi tehlikeli midir?
Genel anestezi tamamen risksiz değildir. Ancak hasta seçiminin doğru yapılması, işlem öncesi tıbbi değerlendirme, uygun anestezi ekibi ve ekipmanı ile işlem boyunca hastanın yaşamsal bulgularının takip edilmesi risklerin azaltılması açısından önemlidir.
Sedasyon ile genel anestezi arasındaki fark nedir?
Sedasyonda kişinin bilinç düzeyi uygulamanın derinliğine göre değişir ve hasta bazı sedasyon seviyelerinde iletişim kurabilir. Genel anestezide ise hasta bilinçsizdir.
Çocuklarda diş tedavisinde sedasyon yapılabilir mi?
Evet. Ancak her çocuğa sedasyon gerekmez. Yaş, tedavi ihtiyacı, genel sağlık durumu ve kooperasyon düzeyi değerlendirilerek karar verilmelidir.
Sedasyon sırasında ağrı hissedilir mi?
Sedasyon esas olarak korku ve kaygıyı azaltmak amacıyla uygulanır. Ağrı kontrolü için çoğu dental işlemde ayrıca lokal anestezi uygulanabilir.
Sedasyon ne kadar sürer?
Sedasyonun süresi uygulanan yönteme ve yapılacak diş tedavisinin süresine göre değişir. İşlem sonrasında da hastanın tamamen toparlanması için belirli bir süre gözlem gerekebilir.
Genel anestezi altında bütün dişler aynı anda yapılabilir mi?
Bazı hastalarda birden fazla dental tedavinin aynı seansta yapılması planlanabilir. Ancak bunun mümkün olup olmadığı tedavi sayısına, işlemlerin türüne ve hastanın durumuna göre belirlenir.
Genel anestezi özellikle hangi çocuklarda tercih edilir?
Çok küçük yaşta olup tedaviye kooperasyon sağlayamayan, yoğun dental kaygısı bulunan, iletişim veya davranış güçlüğü yaşayan ya da geniş kapsamlı diş tedavisine ihtiyaç duyan çocuklarda değerlendirilmesi mümkündür. AAPD
Genel anestezi öncesi çocuk aç mı olmalıdır?
Genel anestezi ve bazı sedasyon yöntemlerinde işlem öncesi açlık gerekir. Ancak gereken süre yaşa, alınan besine ve anestezi yöntemine göre değişebileceği için anestezi ekibinin verdiği kişisel talimat uygulanmalıdır.
Pazar günü Ankara’da diş hekimine gidebilir miyim?
Evet. WindDent Diş Kliniği Çayyolu ve Yaşamkent’te pazar günleri de hizmet vermektedir. Randevu oluşturarak muayene ve tedavi planlaması yapılabilir.