Dişler oldukça dayanıklı yapılardır; ancak sert bir besini ısırmak, diş sıkmak veya gıcırdatmak, travma geçirmek ya da zaman içerisinde diş dokusunun zayıflaması dişte çatlak oluşmasına neden olabilir. Üstelik diş çatlakları her zaman dışarıdan kolayca fark edilmez. Bazı hastalarda diş tamamen normal görünmesine rağmen özellikle çiğneme sırasında ortaya çıkan keskin bir ağrı çatlağın ilk belirtisi olabilir.
Çatlak diş tedavisinde en önemli noktalardan biri erken teşhistir. Çatlağın yalnızca dişin dış tabakalarında kalması ile diş köküne doğru ilerlemesi arasında uygulanabilecek tedavi açısından önemli farklar bulunur.
Bu nedenle “Dişimde çatlak var ama ağrımıyor, bekleyebilir miyim?” düşüncesi her zaman doğru değildir. Çatlağın yeri, derinliği ve dişin canlı dokusunun etkilenip etkilenmediği diş hekimi tarafından değerlendirilmelidir.
Ankara Çayyolu ve Yaşamkent bölgesinde hizmet veren WindDent Diş Kliniği‘nde çatlak veya kırık şüphesi bulunan dişler değerlendirilerek dişin durumuna uygun tedavi seçenekleri planlanabilir. Kliniğimiz pazar günleri de açıktır.
Dişte Çatlak Nedir?
Diş çatlağı, diş dokusunda farklı derinliklerde meydana gelebilen ince ayrılmalar veya kırılma hatlarıdır. Bazı çatlaklar yalnızca diş minesini etkilerken bazıları daha derin tabakalara, dişin pulpa adı verilen canlı dokusuna veya kök bölgesine kadar ilerleyebilir.
Bu nedenle her diş çatlağı aynı değildir ve her hastaya aynı tedavi uygulanmaz.
Çok yüzeysel mine çatlakları bazı durumlarda yalnızca takip gerektirebilirken, daha derin çatlaklarda restoratif işlemler, kuron/kaplama veya kanal tedavisi gerekebilir. İleri vakalarda ise dişin korunması mümkün olmayabilir.
Dişte Çatlak Neden Oluşur?
Diş çatlaklarının tek bir nedeni yoktur. Günlük alışkanlıklardan travmaya kadar birçok faktör çatlak oluşumuna zemin hazırlayabilir.
1. Sert Yiyecekleri Isırmak
Buz, sert şeker, patlamamış mısır tanesi, sert kuruyemişler veya çok sert kabuklu gıdaların dişlerle kırılmaya çalışılması dişe ani ve yüksek kuvvet uygulanmasına neden olabilir.
Bu kuvvet özellikle daha önceden büyük dolgusu bulunan veya yapısal olarak zayıflamış dişlerde çatlak oluşturabilir.
2. Diş Sıkma ve Diş Gıcırdatma
Bruksizm olarak adlandırılan diş sıkma ve gıcırdatma alışkanlığı dişlerin üzerine uzun süre tekrarlayan kuvvetler bindirir.
Özellikle gece farkında olmadan dişlerini sıkan kişilerde zaman içerisinde:
- mine çatlakları,
- dişlerde aşınma,
- dolgu veya restorasyonlarda kırılma,
- çiğneme hassasiyeti,
- çene kaslarında ağrı
görülebilir.
3. Darbe ve Travmalar
Düşme, spor kazaları, trafik kazaları veya ağız bölgesine alınan darbeler dişlerde çatlak ya da kırık meydana getirebilir.
Travma sonrasında dişte gözle görülür bir kırık bulunmasa bile diş hekimi kontrolü önemlidir.
4. Büyük Dolgular
Geniş dolgular bulunan dişlerde kalan doğal diş dokusu daha az olabilir. Özellikle yüksek çiğneme kuvvetlerine maruz kalan arka dişlerde zaman içerisinde çatlak oluşma ihtimali artabilir.
5. Yaşa Bağlı Değişiklikler
Dişler yıllar boyunca binlerce kez çiğneme kuvvetine maruz kalır. Bu nedenle zaman içerisinde diş dokusunda ince çatlak çizgileri oluşabilir.
Ancak her yüzeysel çatlak mutlaka tedavi gerektiren ciddi bir problem anlamına gelmez.
“Diş çatlağı nedenleri: sert yiyecekler, diş sıkma, travma ve büyük dolgular”
Diş Çatlağı Nasıl Anlaşılır?
Çatlak dişlerin teşhisi bazen oldukça zor olabilir. Çünkü çatlak çok ince olabilir ve standart bir muayenede hemen fark edilmeyebilir.
Dişte Çatlak Belirtileri Nelerdir?
Çatlak dişte görülebilecek belirtiler arasında:
- Isırırken veya çiğnerken ani ağrı,
- Isırmayı bıraktığınız anda hissedilen keskin ağrı,
- Sıcak ve soğuk hassasiyeti,
- Tatlı yiyeceklere karşı hassasiyet,
- Ağrının zaman zaman ortaya çıkıp kaybolması,
- Ağrıyan dişin tam olarak hangisi olduğunu belirleyememe,
- Diş eti çevresinde hassasiyet
bulunabilir.
Özellikle çiğneme sırasında aniden ortaya çıkan ve kısa süre sonra geçen ağrı, çatlak diş açısından dikkat edilmesi gereken belirtilerden biridir.
Diş Çatlağı Çeşitleri Nelerdir?
Çatlağın tipi, tedavinin belirlenmesinde oldukça önemlidir.
Yüzeysel Mine Çatlakları
Diş minesinde görülen çok ince çizgilerdir. Genellikle ağrıya neden olmazlar ve bazı durumlarda yalnızca estetik problem oluştururlar.
Diş hekimi çatlağın yüzeysel olduğundan emin olduktan sonra takip önerebilir.
Kırılmış Tüberkül
Özellikle büyük dolgulu azı dişlerinde, dişin çiğneme yüzeyindeki çıkıntılardan birinin kırılması şeklinde ortaya çıkabilir.
Kırığın boyutuna göre dolgu, onlay veya kuron gibi restoratif seçenekler değerlendirilebilir.
Çatlak Diş
Çatlak dişin çiğneme yüzeyinden başlayarak daha derin dokulara doğru ilerlediği durumdur.
Erken teşhis edilmesi, dişin korunabilmesi açısından önemlidir.
Ayrılmış Diş
Çatlak ilerleyerek dişi birbirinden ayrılmış bölümlere dönüştürebilir. Bu durumda dişin tamamının korunması her zaman mümkün olmayabilir.
Dikey Kök Çatlağı
Çatlak diş kökünden başlayarak yukarı doğru ilerleyebilir. Bu çatlakların teşhisi zor olabilir ve bazen çevre diş eti veya kemik dokusunda problem oluşana kadar belirti vermeyebilir.
“Mine çatlağı, kırılmış tüberkül, çatlak diş, ayrılmış diş ve dikey kök çatlağı çeşitleri”
Çatlak Diş Nasıl Teşhis Edilir?
Diş hekiminiz öncelikle şikâyetlerinizi değerlendirir. Özellikle ağrının ne zaman başladığı, hangi durumlarda arttığı ve sıcak-soğuk hassasiyetinin bulunup bulunmadığı önemlidir.
Muayene sırasında farklı yöntemlerden yararlanılabilir.
Isırma Testleri
Belirli bölgelere kontrollü basınç uygulanarak ağrının hangi bölgede ortaya çıktığı değerlendirilebilir.
Işıkla İnceleme
Diş içerisinden özel bir ışık geçirilmesi bazı çatlakların daha belirgin hale gelmesine yardımcı olabilir.
Büyütme Sistemleri
Büyüteç veya dental mikroskop gibi sistemler çok ince çatlakların değerlendirilmesine yardımcı olabilir.
Röntgen
Her çatlak röntgende doğrudan görülmeyebilir. Ancak röntgen, diş kökü ve çevresindeki dokuların değerlendirilmesinde önemlidir.
Gerekli görülen bazı durumlarda üç boyutlu görüntüleme yöntemlerinden de yararlanılabilir.
Dişte Çatlak Nasıl Tedavi Edilir?
Çatlak diş tedavisinde tek bir standart yöntem bulunmaz.
Tedavi;
- çatlağın konumuna,
- derinliğine,
- dişin hangi bölümünün etkilendiğine,
- pulpanın durumuna,
- enfeksiyon bulunup bulunmamasına,
- dişin restorasyonla korunup korunamayacağına
göre planlanır.
Küçük ve Yüzeysel Çatlaklarda Tedavi
Yalnızca mineyi ilgilendiren ve herhangi bir şikâyete neden olmayan yüzeysel çatlaklarda aktif tedavi gerekmeyebilir.
Ancak çatlağın gerçekten yüzeysel olduğunun diş hekimi tarafından değerlendirilmesi gerekir.
Kompozit Dolgu ile Çatlak Diş Tedavisi
Daha sınırlı madde kayıplarında kompozit restorasyon uygulanabilir.
Diş rengindeki kompozit materyallerle hasarlı bölge restore edilerek dişin fonksiyonu ve görünümü desteklenebilir.
Onlay veya Overlay Restorasyonlar
Çatlak veya kırığın büyüklüğüne bağlı olarak bazı dişlerde klasik dolgudan daha geniş koruma sağlayan onlay veya overlay restorasyonlar tercih edilebilir.
Amaç, zayıflamış diş dokusunun üzerini kapatarak çiğneme kuvvetlerinin daha kontrollü dağıtılmasını sağlamaktır.
Kuron (Kaplama) Tedavisi
Dişin önemli bir bölümü zayıflamışsa kuron tedavisi gündeme gelebilir.
Kuron, dişin dış yüzeyini çevreleyerek kalan diş dokusunu korumaya ve çiğneme kuvvetlerini dağıtmaya yardımcı olur.
“Çatlak dişin kuron kaplama ile tedavi aşamaları”
Çatlak Dişe Kanal Tedavisi Yapılır mı?
Evet, bazı çatlak dişlerde kanal tedavisi gerekebilir; ancak her çatlak dişe kanal tedavisi yapılmaz.
Çatlak dişin pulpa adı verilen sinir ve damar dokusuna kadar ilerlemişse pulpa zarar görebilir veya enfekte olabilir.
Bu durumda kanal tedavisiyle diş içerisindeki hasarlı veya enfekte pulpa dokusu temizlenebilir.
Kanal tedavisinin ardından dişin kalan yapısını korumak amacıyla uygun bir restorasyon planlanabilir.
Burada önemli bir nokta vardır: Kanal tedavisi çatlağın kendisini ortadan kaldırmaz. Tedavinin başarısı çatlağın konumu ve ne kadar ilerlediğiyle yakından ilişkilidir.
Çatlak Diş Çekilir mi?
Her çatlak dişin çekilmesi gerekmez.
Dişin restoratif veya endodontik yöntemlerle korunabildiği durumlarda öncelik doğal dişi ağızda tutmaktır.
Ancak çatlak diş kökünün derin bölgelerine kadar ilerlemişse, diş tamamen ayrılmışsa veya dişin öngörülebilir biçimde restore edilmesi mümkün değilse çekim gündeme gelebilir.
Çekim sonrasında oluşan diş eksikliğinin yerine hastanın durumuna göre implant, köprü veya farklı protetik seçenekler değerlendirilebilir.
Çatlak Diş Tedavisi Ne Kadar Sürer?
Tedavi süresi uygulanacak yönteme göre değişir.
Yüzeysel bir restorasyon kısa sürede tamamlanabilirken kanal tedavisi ve sonrasında kuron uygulanması gereken bir dişte süreç birden fazla randevu gerektirebilir.
Bu nedenle “çatlak diş kaç günde tedavi edilir?” sorusunun herkes için geçerli tek bir cevabı bulunmamaktadır.
Dişte Çatlak Kendiliğinden İyileşir mi?
Diş çatlakları ciltte oluşan bir yaranın iyileşmesi gibi kendiliğinden kapanmaz.
Diş minesinin kendisini yeniden oluşturarak mevcut fiziksel çatlağı kapatma kapasitesi bulunmadığından çatlağın diş hekimi tarafından değerlendirilmesi gerekir.
Bu durum her çatlağın mutlaka işlem gerektirdiği anlamına gelmez. Yüzeysel ve risk oluşturmayan bazı çatlaklar yalnızca takip edilebilir.
Çatlak Diş Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Çatlağın ilerlemesi durumunda başlangıçta hafif olan şikâyetler zaman içerisinde artabilir.
Çatlak daha derin dokulara ilerlerse:
- sıcak-soğuk hassasiyeti artabilir,
- çiğneme ağrısı oluşabilir,
- pulpa etkilenebilir,
- enfeksiyon gelişebilir,
- dişin kırılması veya ayrılması söz konusu olabilir,
- dişin korunması zorlaşabilir.
Bu nedenle özellikle ağrılı diş çatlaklarının ihmal edilmemesi önemlidir.
Çatlak Diş Ağrısına Evde Ne Yapılabilir?
Çatlak şüphesi bulunan dişte evde uygulanabilecek yöntemler çatlağı tedavi etmez.
Diş hekimine ulaşana kadar çatlak olduğu düşünülen tarafla sert yiyecekler çiğnememek, çok sıcak veya çok soğuk gıdalardan kaçınmak ve dişe ekstra yük bindirmemek faydalı olabilir.
Dişte çatlak veya kırık varsa dişi evde yapıştırmaya çalışmak, kırılan parçayı zorla yerine yerleştirmek veya dişe uygun olmayan maddeler uygulamak doğru değildir.
Şiddetli ağrı, yüz veya diş etinde şişlik, ateş ya da travma sonrasında ciddi kırık bulunması durumunda gecikmeden profesyonel değerlendirme alınmalıdır.
Diş Çatlakları Nasıl Önlenebilir?
Tüm çatlakları engellemek mümkün değildir. Ancak bazı alışkanlıklar riski azaltmaya yardımcı olabilir:
- Buz ve çok sert yiyecekleri dişlerle kırmamak,
- Kalem gibi sert cisimleri ısırmamak,
- Dişleri paket açmak için kullanmamak,
- Diş sıkma veya gıcırdatma varsa diş hekimine başvurmak,
- Temas sporlarında uygun ağız koruyucu kullanmak,
- Büyük dolgulu veya zayıflamış dişleri düzenli kontrol ettirmek,
- Düzenli diş hekimi muayenesini ihmal etmemek.
Diş Sıkmaya Bağlı Çatlaklarda Gece Plağı Kullanılır mı?
Diş sıkma ve gıcırdatma nedeniyle dişlere aşırı kuvvet biniyorsa diş hekimi uygun hastalarda kişiye özel gece plağı önerebilir.
Gece plağı mevcut çatlağı iyileştirmez. Ancak dişlerin maruz kaldığı kuvvetlerin kontrol edilmesine ve yeni hasar riskinin azaltılmasına yardımcı olabilir.
Bu nedenle öncelikle çatlağın tedavi edilmesi, ardından çatlağa neden olan faktörlerin kontrol altına alınması önemlidir.
Ankara Çayyolu ve Yaşamkent’te Çatlak Diş Tedavisi
Çiğneme sırasında aniden ortaya çıkan ağrı, sıcak-soğuk hassasiyeti veya diş üzerinde fark ettiğiniz bir çatlak varsa diş hekimi muayenesini ertelememek önemlidir.
Erken dönemde değerlendirilen çatlaklarda dişi korumaya yönelik daha fazla tedavi seçeneği bulunabilir. Bununla birlikte uygulanacak tedavi ancak klinik ve gerekli durumlarda radyolojik değerlendirme sonrasında belirlenebilir.
WindDent Diş Kliniği, Ankara Çayyolu ve Yaşamkent bölgesinde ağız ve diş sağlığı hizmetleri sunmaktadır.
Hafta içi yoğunluğu nedeniyle diş hekimi randevusunu erteleyen hastalarımız için kliniğimiz pazar günleri de açıktır.
Çatlak, kırık veya çiğneme sırasında ağrı bulunan dişlerinizi değerlendirmek ve size uygun tedavi seçenekleri hakkında bilgi almak için WindDent Diş Kliniği ile iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Dişte çatlak olduğunu nasıl anlarım?
Çiğnerken aniden ortaya çıkan keskin ağrı, ısırmayı bıraktığınızda hissedilen ağrı ve sıcak-soğuk hassasiyeti çatlak diş belirtileri arasında olabilir. Ancak kesin teşhis için diş hekimi muayenesi gerekir.
Çatlak diş kurtarılabilir mi?
Çatlağın konumu ve derinliğine bağlıdır. Yüzeysel veya uygun şekilde restore edilebilen çatlaklarda diş korunabilir. Kökün derin bölgelerine ilerleyen çatlaklarda ise dişi korumak mümkün olmayabilir.
Çatlak dişe dolgu yapılır mı?
Uygun vakalarda yapılabilir. Küçük ve sınırlı hasarlarda kompozit restorasyon yeterli olabilirken daha geniş çatlaklarda onlay, overlay veya kuron gerekebilir.
Çatlak dişe kanal tedavisi gerekir mi?
Her zaman gerekmez. Çatlak dişin pulpa dokusuna ulaşmış ve bu dokuyu geri dönüşümsüz biçimde etkilemişse kanal tedavisi gündeme gelebilir.
Çatlak diş çekilmek zorunda mı?
Hayır. Çatlağın büyüklüğü, yönü ve derinliğine göre diş farklı yöntemlerle korunabilir. Ancak ileri kök çatlaklarında veya dişin restore edilemeyeceği durumlarda çekim gerekebilir.
Diş çatlağı kendiliğinden geçer mi?
Mevcut fiziksel diş çatlağı kendiliğinden kapanmaz. Bununla birlikte her yüzeysel mine çatlağının aktif tedavi gerektirmediği durumlar vardır.
Çatlak diş neden çiğnerken ağrır?
Çiğneme kuvveti çatlak bölgesinde çok küçük hareketlere ve dişin iç dokularının uyarılmasına neden olabilir. Bu nedenle çatlak diş ağrısı özellikle ısırma sırasında veya basınç kaldırıldığında ortaya çıkabilir.
Çatlak diş röntgende görülür mü?
Her zaman görülmez. Çatlakların yönü ve inceliği nedeniyle standart röntgende doğrudan fark edilmeleri zor olabilir. Bu nedenle klinik muayene ve diğer tanı yöntemleri önemlidir.
Diş sıkmak diş çatlağına neden olur mu?
Uzun süreli ve yoğun diş sıkma veya gıcırdatma dişlere aşırı kuvvet uygulayarak çatlak ve aşınma riskini artırabilir.
Pazar günü Ankara’da çatlak diş için diş hekimine gidebilir miyim?
Evet. Ankara Çayyolu ve Yaşamkent’te bulunan WindDent Diş Kliniği pazar günleri de hizmet vermektedir. Özellikle ağrı, kırık veya çatlak şüphesi bulunan dişlerin erken değerlendirilmesi önemlidir.